Ένα μυστηριώδες φυσικό φαινόμενο, το λεγόμενο «νεκρό νερό», μπορεί να ακινητοποιήσει πλοία παρά τη λειτουργία των μηχανών τους
Τον Αύγουστο του 1893 ο Νορβηγός εξερευνητής Fridtjof Nansen οδηγεί το πλοίο Fram μέσα στους πάγους της Αρκτικής.
Η μηχανή λειτουργεί, η προπέλα περιστρέφεται, η θάλασσα είναι ήρεμη σαν καθρέφτης. Κι όμως, το πλοίο σχεδόν δεν κινείται, καθώς η ταχύτητα πέφτει από επτά κόμβους σε μόλις 1,5!
Το πλήρωμα έχει παγιδευτεί σε ένα φαινόμενο που οι ναυτικοί αποκαλούν «dødvann» - δηλαδή «νεκρό νερό».
Δεν πρόκειται για μυστικισμό, αλλά για καθαρή φυσική των ωκεανών.
Αόρατα κύματα που «ρουφούν» την ενέργεια
Φανταστείτε ένα στρωματοποιημένο υγρό: ελαφρύ γλυκό νερό από λιώσιμο πάγων στην επιφάνεια και βαρύ αλμυρό νερό από κάτω. Η μικρή διαφορά πυκνότητας δημιουργεί ένα αόρατο «φράγμα» κάτω από το πλοίο.
Καθώς το πλοίο κινείται, δημιουργεί εσωτερικά κύματα στη διεπιφάνεια των δύο στρωμάτων.
«Η ενέργεια της προπέλας δεν κινεί το πλοίο μπροστά, αλλά αναδεύει το βαρύ νερό από κάτω. Αυτή η αντίσταση "κολλάει" το σκάφος στη θέση του», εξηγεί ο φυσικός Dmitry Lapshin.
Τα κύματα αυτά είναι αόρατα και μπορούν να απορροφήσουν έως και το 80% της ισχύος του πλοίου. Το αποτέλεσμα είναι σαν να βρίσκεται το σκάφος σε έναν αόρατο «διάδρομο γυμναστικής»!
Το φαινόμενο είναι συχνό στην Αρκτική, όπου ποταμοί όπως ο Lena και ο Ob αραιώνουν την αλατότητα των θαλασσών.
Γιατί το πλοίο «κολλάει»
Το 2020, Γάλλοι επιστήμονες από το Εθνικό Κέντρο για την Επιστημονική Έρευνα (CNRS) επιβεβαίωσαν τη θεωρία του Nansen.
Υπάρχουν δύο βασικές μορφές του φαινομένου:
1. Μείωση και σταθεροποίηση της ταχύτητας
2. Απότομες αυξομειώσεις ταχύτητας (υδροδυναμικός συντονισμός)
Ακόμη και ισχυρά πλοία δεν μπορούν να ξεπεράσουν αυτή την αντίσταση αν δεν αλλάξουν συνθήκες ή πορεία. Το νερό «κρατά» το πλοίο σαν με αόρατες αλυσίδες.
Από μύθους σε επιστήμη
Στην αρχαιότητα, οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι δεν γνώριζαν το φαινόμενο και το απέδιδαν σε ένα μυθικό ψάρι, τη Remora, που δήθεν κολλούσε στα πλοία.
Το 31 π.Χ., ο στόλος της Κλεοπάτρας φέρεται να ακινητοποιήθηκε στον Αμβρακικό Κόλπο, επιτρέποντας στον Οκταβιανό να επικρατήσει.
«Η μορφολογία της περιοχής ευνοεί τη δημιουργία στρωμάτων διαφορετικής αλατότητας. Δεν ήταν στρατηγική, αλλά υδροδυναμική», εξηγεί ο μηχανικός Vitaly Korneev.
Παρόμοια φαινόμενα έχουν εντοπιστεί και σε ναυάγια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου πλοία έχασαν ισχύ χωρίς εμφανείς ζημιές.
Πώς να ξεφύγει ένα πλοίο
Η διαφυγή από το «νεκρό νερό» είναι δύσκολη. Η αύξηση ισχύος συχνά επιδεινώνει το πρόβλημα.
Αντίθετα, μια προσωρινή μείωση ταχύτητας μπορεί να βοηθήσει, επιτρέποντας στο κύμα να «ξεπεράσει» το πλοίο.
«Σε περιοχές με έντονες διαφορές θερμοκρασίας και αλατότητας, είναι κρίσιμο να αλλάζει πορεία προς βαθύτερα νερά», τονίζει ο γεωλόγος Alexey Trofimov.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μόνο ο χρόνος δίνει λύση: η ηλιακή θέρμανση διαλύει τα στρώματα και απελευθερώνει το πλοίο.
Ωστόσο, καθώς οι πάγοι λιώνουν όλο και πιο γρήγορα στην Αρκτική, το φαινόμενο γίνεται ολοένα και πιο συχνό - μετατρέποντας το «νεκρό νερό» σε μια διαρκή απειλή για τη ναυσιπλοΐα.
www.bankingnews.gr
Η μηχανή λειτουργεί, η προπέλα περιστρέφεται, η θάλασσα είναι ήρεμη σαν καθρέφτης. Κι όμως, το πλοίο σχεδόν δεν κινείται, καθώς η ταχύτητα πέφτει από επτά κόμβους σε μόλις 1,5!
Το πλήρωμα έχει παγιδευτεί σε ένα φαινόμενο που οι ναυτικοί αποκαλούν «dødvann» - δηλαδή «νεκρό νερό».
Δεν πρόκειται για μυστικισμό, αλλά για καθαρή φυσική των ωκεανών.
Αόρατα κύματα που «ρουφούν» την ενέργεια
Φανταστείτε ένα στρωματοποιημένο υγρό: ελαφρύ γλυκό νερό από λιώσιμο πάγων στην επιφάνεια και βαρύ αλμυρό νερό από κάτω. Η μικρή διαφορά πυκνότητας δημιουργεί ένα αόρατο «φράγμα» κάτω από το πλοίο.
Καθώς το πλοίο κινείται, δημιουργεί εσωτερικά κύματα στη διεπιφάνεια των δύο στρωμάτων.
«Η ενέργεια της προπέλας δεν κινεί το πλοίο μπροστά, αλλά αναδεύει το βαρύ νερό από κάτω. Αυτή η αντίσταση "κολλάει" το σκάφος στη θέση του», εξηγεί ο φυσικός Dmitry Lapshin.
Τα κύματα αυτά είναι αόρατα και μπορούν να απορροφήσουν έως και το 80% της ισχύος του πλοίου. Το αποτέλεσμα είναι σαν να βρίσκεται το σκάφος σε έναν αόρατο «διάδρομο γυμναστικής»!
Το φαινόμενο είναι συχνό στην Αρκτική, όπου ποταμοί όπως ο Lena και ο Ob αραιώνουν την αλατότητα των θαλασσών.
Γιατί το πλοίο «κολλάει»
Το 2020, Γάλλοι επιστήμονες από το Εθνικό Κέντρο για την Επιστημονική Έρευνα (CNRS) επιβεβαίωσαν τη θεωρία του Nansen.
Υπάρχουν δύο βασικές μορφές του φαινομένου:
1. Μείωση και σταθεροποίηση της ταχύτητας
2. Απότομες αυξομειώσεις ταχύτητας (υδροδυναμικός συντονισμός)
Ακόμη και ισχυρά πλοία δεν μπορούν να ξεπεράσουν αυτή την αντίσταση αν δεν αλλάξουν συνθήκες ή πορεία. Το νερό «κρατά» το πλοίο σαν με αόρατες αλυσίδες.
Από μύθους σε επιστήμη
Στην αρχαιότητα, οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι δεν γνώριζαν το φαινόμενο και το απέδιδαν σε ένα μυθικό ψάρι, τη Remora, που δήθεν κολλούσε στα πλοία.
Το 31 π.Χ., ο στόλος της Κλεοπάτρας φέρεται να ακινητοποιήθηκε στον Αμβρακικό Κόλπο, επιτρέποντας στον Οκταβιανό να επικρατήσει.
«Η μορφολογία της περιοχής ευνοεί τη δημιουργία στρωμάτων διαφορετικής αλατότητας. Δεν ήταν στρατηγική, αλλά υδροδυναμική», εξηγεί ο μηχανικός Vitaly Korneev.
Παρόμοια φαινόμενα έχουν εντοπιστεί και σε ναυάγια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου πλοία έχασαν ισχύ χωρίς εμφανείς ζημιές.
Πώς να ξεφύγει ένα πλοίο
Η διαφυγή από το «νεκρό νερό» είναι δύσκολη. Η αύξηση ισχύος συχνά επιδεινώνει το πρόβλημα.
Αντίθετα, μια προσωρινή μείωση ταχύτητας μπορεί να βοηθήσει, επιτρέποντας στο κύμα να «ξεπεράσει» το πλοίο.
«Σε περιοχές με έντονες διαφορές θερμοκρασίας και αλατότητας, είναι κρίσιμο να αλλάζει πορεία προς βαθύτερα νερά», τονίζει ο γεωλόγος Alexey Trofimov.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μόνο ο χρόνος δίνει λύση: η ηλιακή θέρμανση διαλύει τα στρώματα και απελευθερώνει το πλοίο.
Ωστόσο, καθώς οι πάγοι λιώνουν όλο και πιο γρήγορα στην Αρκτική, το φαινόμενο γίνεται ολοένα και πιο συχνό - μετατρέποντας το «νεκρό νερό» σε μια διαρκή απειλή για τη ναυσιπλοΐα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών